Aromaterapia w wsparciu dzieci w wieku od 3 do 5 lat

Praktyczne wskazówki dla rodziców oraz receptury przy gorączce, katarze i bólu gardła

Milena Ivanova, aromaterapeuta kliniczny z Instytutu Tradycyjnej Medycyny Ziołowej i Aromaterapii w Londynie, MIFPA*

„Małe dziecko - mały kłopot, duże dziecko - duży kłopot” – mawiała moja mama, gdy nasz kilkuletni syn przechodził kolejne fazy buntu. Trudno mi było przyjąć to powtarzane od pokoleń powiedzenie w realiach pandemii, gdy mieszkanie stało się jednocześnie biurem dla nas i przedszkolem dla syna. Po kilku latach patrzę na to z dystansem, przyznając, że życie byłoby nieznośnie nudne, gdyby dzieci były potulną i posłuszną kopią swoich rodziców, prawda?

Dlaczego piszę o kilkulatku i jego humorkach? Ponieważ właśnie 3-5 latki i ich zdrowie będą tematem dzisiejszego wpisu. Przyjrzymy się temu, w jaki sposób aromaterapia może wspierać radzenie sobie z najbardziej typowymi dolegliwościami i stanami występującymi w tej grupie wiekowej, pomagając je łagodzić lub im zapobiegać. Oczywiście pojawi się również kilka sprawdzonych, ulubionych receptur do codziennego stosowania w warunkach domowych.

Dla stałych czytelniczek i czytelników nie będzie zaskoczeniem informacja, że aromaterapia jest obecna w naszym domu — w różnych, dostosowanych do wieku formach — jeszcze sprzed narodzin naszego syna. A zatem… zacznijmy od początku.

Część z was może zastanawiać się, skąd wynikają różnice w ocenie tego, czy aromaterapia może być stosowana u dzieci. Aby to zrozumieć, warto ponownie przyjrzeć się niezwykle istotnemu dla ludzkiego organizmu układowi odpornościowemu, który zaczyna kształtować się już po narodzinach. Częściowo jest on wrodzony, jednak jest on budowany poprzez kontakt z różnorodnymi drobnoustrojami chorobotwórczymi.  Proces ten jest najbardziej intensywny i dynamiczny w pierwszych trzech latach życia.

To właśnie dlatego małe dzieci są bardziej podatne na wpływy środowiskowe, bakterie i wirusy oraz częściej chorują. Zmiana pór roku, środowiska czy okoliczności (na przykład rozpoczęcie uczęszczania do przedszkola) bywa czynnikiem sprzyjającym zachorowaniom — również u dzieci starszych. Wraz z dorastaniem dzieci „gromadzą” w swojej immunologicznej pamięci przeciwciała i tworzą pulę komórek pamięciowych wobec wszystkich napotkanych dotąd „przeciwników”. Zanim jednak ten proces się zakończy, dzieci muszą — niekiedy wielokrotnie — przechorować różne infekcje wirusowe.

Z tego względu nie należy obawiać się infekcji, a wręcz warto je zaakceptować w umiarkowanej ilości, ponieważ w tym wieku są one elementem naturalnego procesu dojrzewania i budowania mechanizmów obronnych organizmu. 2–3 choroby w roku uznawane są u dzieci za normę, a nawet są uważane za korzystne i nie powinny stanowić powodu do niepokoju. Warto jednak wiedzieć jak postępować, aby złagodzić dyskomfort dziecka i zapobiec gwałtownemu rozwojowi dolegliwości w niepożądanym kierunku.

Do najczęściej występujących problemów w wieku od 3 do 5 lat należą: gorączka, katar, ból gardła, dolegliwości ze strony układu oddechowego oraz inne infekcje sezonowe.

Aromaterapia jest naturalną i łagodną metodą terapeutyczną, wspierającą organizm dziecka w sprawniejszym i łagodniejszym radzeniu sobie z „najeźdźcami”, a właściwości lecznicze olejków eterycznych mogą pomóc zarówno w profilaktyce, jak i w łagodzeniu wielu dolegliwości zdrowotnych. Niezwykle istotne jest jednak, aby stosowanie olejków eterycznych i gotowych synergii odbywało się w sposób świadomy, rozsądny i z poszanowaniem podstawowych zasad bezpieczeństwa. Oto najważniejsze z nich:

• olejki eteryczne należy przechowywać poza zasięgiem dzieci,
• nie wolno dopuszczać do spożywania olejków eterycznych przez dzieci,
• nigdy nie należy aplikować nierozcieńczonych olejków eterycznych bezpośrednio na skórę dziecka,
• nie wolno dodawać nierozcieńczonych olejków eterycznych do kąpieli dziecka,
• warto wybierać olejki wyposażone w nakrętki zabezpieczające przed otwarciem przez dzieci,
• nie należy aplikować olejków eterycznych na twarz dziecka ani w jej pobliżu,
• nie wolno umieszczać olejków eterycznych ani preparatów je zawierających bezpośrednio w nosie dziecka,
• dzieci poniżej 5. roku życia nie powinny być narażane na intensywne opary silnych olejków eterycznych.

Stosowanie olejków eterycznych uznawane jest za bezpieczne u dzieci powyżej 2. roku życia. Olejki eteryczne z lawendy oraz rumianku rzymskiego należą do nielicznych, które w bardzo niskim stężeniu (1 kropla na 10 ml bazy) mogą być stosowane także u niemowląt powyżej 3. miesiąca życia. Wraz z każdym kolejnym rokiem życia dziecka lista odpowiednich olejków eterycznych stopniowo się poszerza, umożliwiając coraz szersze spektrum zastosowań.

Olejki eteryczne odpowiednie dla dzieci w wieku 3–5 lat

(do stosowania miejscowego na skórę oraz do dyfuzji)

Rumianek rzymski, rumianek pospolity, lawenda, mandarynka, eukaliptus radiata, eukaliptus smithii, neroli, drzewo herbaciane, pelargonia, róża otto, palczatka indyjska (olejek palmarozowy), petitgrain, niauli, kardamon, tymianek linalol, imbir, cytryna, grejpfrut, ravintsara, rumianek marokański, kolendra, kocanka włoska, krwawnik pospolity, koper włoski*

Olejki eteryczne odpowiednie wyłącznie do dyfuzji

Choć niektóre olejki nie są zalecane do aplikacji miejscowej na skórę dzieci w tym wieku, mogą być bezpiecznie stosowane w formie inhalacji poprzez dyfuzję. Poniższe olejki mogą być używane do aromatyzowania powietrza — w dyfuzorze lub sprayu — u dzieci powyżej 3. roku życia, jednak nie są rekomendowane do stosowania miejscowego:

oregano, cynamon, tymianek czerwony (tymol), palczatka cejlońska (citronella) BIO, wawrzyn szlachetny, goździkowiec.

Bezpieczne stosowanie

• Olejki eteryczne należy zawsze rozcieńczać i nigdy nie aplikować bezpośrednio na skórę w formie nierozcieńczonej — grozi to podrażnieniem, stanem zapalnym lub poparzeniem. Jako oleje nośnikowe doskonale sprawdzają się: olej migdałowy, jojoba, olej z kiełków pszenicy, olej z nagietka, olej z marchwi.
• Kluczowe znaczenie ma także prawidłowe dawkowanie. Zawsze należy przestrzegać zaleceń dotyczących wieku dziecka oraz wskazanych proporcji w recepturach. Dla dzieci w wieku 3–5 lat stosuje się zazwyczaj stężenie 1% (8 kropli na 30 ml oleju bazowego), maksymalnie do 2% (15 kropli na 30 ml oleju bazowego).
• W przypadku skóry wrażliwej lub skłonnej do alergii przed użyciem warto wykonać test alergiczny. Niewielką ilość rozcieńczonego olejku należy nałożyć na zgięcie łokcia i zabezpieczyć miejsce na 24 godziny.

Poniżej kilka pomocnych receptur przy najczęściej występujących dolegliwościach u dzieci w wieku 3–5 lat.

Gorączka

Olejki eteryczne o działaniu chłodzącym:
Еukaliptus radiata (Eucalyptus radiata), lawenda (Lavandula angustifolia), Drzewo herbaciane (Melaleuca alternifolia), Rumianek rzymski (Chamaemelum nobile).

Podwyższona temperatura jest stresująca zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców, ponieważ może prowadzić do drgawek gorączkowych. W przypadku gorączki z dreszczami nie należy dodatkowo ogrzewać dziecka — drżenie nie wynika z uczucia zimna, lecz z intensywnej pracy organizmu, który uruchamia mechanizmy obniżania temperatury. Gdy temperatura zacznie spadać, dreszcze ustąpią.

Chłodząca mieszanka przy gorączce:
1 kropla lawendy + 1 kropla Еukaliptus radiata dodane do 1 litra letniej wody. Ciało dziecka delikatnie przeciera się ręcznikiem nasączonym przygotowanym roztworem.

Olejek do masażu stóp i pięt:
1 kropla lawendy rozpuszczona w 1 łyżeczce oleju nośnikowego (np. migdałowego, oliwy z oliwek lub oleju kokosowego). Delikatnie masować stopy i pięty.

Katar

Trudno znaleźć dziecko, które nigdy nie miało kataru. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się on niegroźny, może prowadzić do powikłań i nasilać kaszel. Dlatego już przy pierwszych objawach warto zastosować poniższe wsparcie:

Mieszanka olejków eterycznych:
10 kropli olejku z eukaliptusa (radiata lub smithii),
10 kropli olejku z drzewa herbacianego,
10 kropli olejku z lawendy

• 3 krople tej mieszanki umieścić w dyfuzorze na noc oraz w ciągu dnia. Jeśli oddychanie nadal jest utrudnione, 2 krople nanieść na wacik i umieścić pod poduszką.
• 1 kroplę mieszanki (uprzednio rozpuszczoną w pełnotłustym mleku, śmietance lub oleju nośnikowym) można dodać do kąpieli i dokładnie wymieszać wodę.
• Olejek do masażu: 3 krople mieszanki rozcieńczyć w 12 ml oleju nośnikowego i wmasować w plecy oraz klatkę piersiową dziecka.

Te trzy polecane zastosowania nie powinny być stosowane dłużej niż 7 dni.

Ból gardła

Ból gardła może mieć różne nasilenie, od lekkiego drapania, aż po trudności w przełykaniu. Zwykle jest skutkiem infekcji wirusowej lub bakteryjnej. To nieprzyjemne dolegliwości, które można złagodzić za pomocą następującej mieszanki do masażu:

Olejki eteryczne:
5 kropli rumianku pospolitego,
2 krople tymianku linalol,
4 krople cytryny,
4 krople  ravintsary

Rozpuścić w 30 ml oleju nośnikowego (np. migdałowego).

• Masować gardło i czubek głowy dziecka rano oraz wieczorem; można również masować klatkę piersiową.
• Tę samą kombinację olejków (bez rozcieńczania) można stosować także w dyfuzorze.

Problemy ze strony układu oddechowego

W przypadku ostrych dolegliwości oddechowych (silny kaszel, zapalenie oskrzeli) do dyfuzora można dodać 2 krople następującej mieszanki:
3 krople eukaliptusa,
1 kropla hyzopu lekarskiego,
1 kropla tymianku linalol

Przy zapaleniu oskrzeli pomocne bywają:

Do dyfuzji lub inhalacji:
8 kropli drzewa herbacianego,
7 kropli rumianku rzymskiego,
10 kropli eukaliptusa
Stosować 3 krople w dyfuzorze (lub misce z wodą) 3 razy dziennie.

Masaż:
10 kropli drzewa herbacianego,,
10 kropli eukaliptusa radiata lub smithii,
10 kropli lawendy,
rozcieńczone w 30 ml oleju nośnikowego.
Masować 3 razy dziennie okolice klatki piersiowej i pleców, szczególnie w obszarze płuc.

Zawsze należy uważnie obserwować stan dziecka i konsultować się z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Powyższe wskazówki nie zastępują diagnostyki ani porady lekarskiej. W razie wątpliwości dotyczących stosowania olejków eterycznych warto skonsultować się z wykwalifikowanym aromaterapeutą klinicznym.

*Uwaga – Ponieważ istnieje kilka różnych olejków pozyskiwanych z roślin określanych potocznie jako „koper”, w aromaterapii dziecięcej szczególnie ważne jest precyzyjne rozróżnienie:

🌿 Olejek z kopru ogrodowego (Anethum graveolens) — nie jest zalecany do stosowania u małych dzieci i należy go unikać.
🍃 Olejek ze słodkiego kopru włoskiego (Foeniculum vulgare var. dulce) — może być stosowany wyłącznie w wybranych przypadkach, zawsze bardzo ostrożnie i w bardzo niskim rozcieńczeniu.

⭐️ Polecamy do przeczytania:

Aromaterapia dla najmłodszych – bezpieczne wsparcie dla dzieci w wieku od roku do 3 lat

Noworodki a aromaterapia – co warto wiedzieć?

Specjalne przypadki: niemowlęta i dzieci

Życzymy wam zdrowia — małym i dużym! 🌿

👉 Obejrzyj selekcję produktów Aromaterapia dla dzieci: